Okur- sanız & Yazar- sanız | Bohem Mekan; Bilge - Robert Edler Von Musil...

 

Bir yazarın meşhur olmadan yaşaması normaldir; yaşamını sürdürmeye yetecek kadar okurunun olmaması ise utanç vericidir diyen yazar hayatının büyük bir kısmını yoksulluk içinde geçirmiş ve deyimi yerindeyse açlıktan ölmüştür.

 

Tam adıya Robert Edler Von Musil, 1880 yılında Avusturya'nın Klagenfurt kentinde doğdu. Berlin'de de felsefe ve matematik öğrenimi gördü. Bir süre bilim adamı ve yazar olma arasında kararsızlık yaşadı. Birinci Dünya Savaşı'na subay olarak katıldı. Bir süre bir ordu gazetesini yönetti.

 

Öğrenim hayatı, tıpkı Kafka'da olduğu gibi, babasının isteği doğrultusunda geçmiş, babasının istediği okullarda okumuş ve yine onun isteği üzerine makine mühendisi olmuştur. Askeri liseyi bitirdikten sonra Brünn ve Stattgart'ta mühendislik daha sonra Berlin Üniversitesi'nde felsefe, psikoloji, matematik ve fizik okuyarak psikoloji alanında doktora yaptı. Henüz 26 yaşındayken yayımladığı "Genç Törless" adlı romanı ile birden bire eleştirmenlerin dikkatini çekmiş, kendini tamamen yazarlığa vererek dönemin önemli üniversitelerinden gelen asistanlık tekliflerini geri çevirmiştir. Edebiyatta, özellikle biçimi ön plana çıkaran yazarları eleştirmiş "sanat sanat için değil, sanat hayat içindir" anlayışını savunmuştur.Tüm edebi yaşamı boyunca sosyal ve toplumsal sorunlarla uğraşmış, bunları romanına ustalıkla yerleştirmesini bilmiştir. 1930 yılında ilk cildi yayımlanan başyapıtı "Niteliksiz Adam" ile hayatı boyunca uğraşmasına rağmen çeşitli sebeplerden dolayı bir türlü bitirememiş, özellikle üsluba verdiği önem nedeniyle bazı bölümlerini defalarca yazmıştır. Bu eserinde, 1. Dünya Savaşı öncesi ve sonrasının kültürel uyuşmazlığını, güvensizliklerini, kırgınlıklarını büyük bir ustalıkla yansıtır. Gerek eserlerinin derinliği, gerek sanata bakışı ve gerekse yapıtlarının sanatsal nitelikleriyle Robert Musil, 20.yüzyılın en büyük Alman romancılarından biri olmasının yanında, modern romanın da temel taşlarından biridir. Adı okurlar tarafından pek duyulmasa da eleştirmenlerce genellikle Franz Kafka, James Joyce, Marcel Proust ve Virginia Woolf gibi modern romanın önemli isimleriyle birlikte anılır. En önemli eseri olan "Niteliksiz Adam" yarım kalmış olmasına rağmen dünya edebiyatının anıt romanlarndan biridir. Çağdaş romanın oluşumunda önemli katkıları vardır.

Avusturya'da cumhuriyetin ilanından sonra savunma bakanlığının eğitim bölümünde çalıştı, daha sonra serbest yazarlığı seçti, tiyatro eleştirmenliği yaptı. Bir süre Berlin ve Viyana'da yaşadıktan sonra, Nazi rejiminden kaçarak 1938 yılında İsviçre'ye yerleşti. 1930'dan sonra yazmaya başladığı başyapıtı Niteliksiz Adam üzerindeki çalışmalarını İsviçre'de daha da yoğunlaştırdı.
Parasal güçlükleri giderek artan Robert Musil, 1942 yılında İsviçre'nin Cenevre kentinde öldü.

 

Robert Musil, 1921 yılından başlayarak ölünceye kadar Niteliksiz Adam üzerinde hemen her gün çalışmış ve romanın ilk kitabı 1930'da, üçüncü kitabı ise 1933'te yayımlanmıştır. Tamamlanmadan kalan dördüncü ve son bölümün yayımlanması ise ancak aradan neredeyse yirmi yıla yakın bir süre geçtikten sonra gerçekleşebilmiştir.

 

Türkçe´ye Çevrilen Eserleri:

 

Niteliksiz Adam 1

Robert Musil
Yapı Kredi Yayınları, Nisan 2006, 1. Hamur

Çeviri: Ahmet Cemal
 

Niteliksiz Adam, gerçek anlamda bir çağ ve geçiş dönemi romanıdır. Yazar tarafından "İmpkralya" diye adlandırılan, gerçekte 19. yüzyılın sonunda ve 20. yüzyılın başında artık çöküş sürecine girmiş olan Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nu simgeleyen bir ülkede Musil, modernizm sürecindeki bir toplumun ve bireyin tüm çalkantılarını sergilemeyi amaçlar.

Bu çalkantılar, romanın başkişisi, yani "niteliksiz adam" olan Ulrich'in kimliğini aracılığıyla sergileniyor. Ulrich, bir ayağıyla eski'de, öteki ayağıyla yeni'de durmaktadır. Bütün sorun, onun bu geçiş konumunun doğal sonucu olan çelişkilerin üstesinden gelip gelemeyeceği sorusunda odaklanır.

Niteliksiz adam Ulrich'in kişisel çatışmaları aracılığıyla Avrupa'nın Birinci Dünya Savaşı'yla birlikte başlayan tinsel çöküşünü anlatan Musil, geleneksel tarzdan uzaklaşarak, romanın olayları anlatım örgüsüyle de okuru şaşırtır. Yaşanan bunalımı ele alış ve aktarış tarzıyla çağdaş edebiyatın başyapıtlarından biri olarak kabul edilen Niteliksiz Adam'ın birinci cildi Ahmet Cemal'in çevirisiyle şimdi Türkçede.

 

Yaşarken Açılan Miras

Robert Musil
Yapı Kredi Yayınları, Haziran 2000

Çeviri: Ahmet Cemal

 

Sinek Kağıdı'na, Enflasyon'a, Uykudan Uyandırılan'a, Koyunlar'a, Genç Kızlar ve Kahramanlar'a, Kara Büyü'ye, Kapılar'a, Kulağı Delik Olanlar'a ve Sanat Jübilesi'ne, tüm bu "tuhaf" ve "olağan" şeylere bakan olağan-dışı bir göz...
 
"Gümbürtülerle ve gıcırtılarla sarsılan bir dünyada yalnızca kısa öyküler ve gözlemler yayınlamak; onca önemli konu varken ayrıntılardan söz etmek..." belki de ancak, adı tüm dünya roman tarihinin en önemli başyapıtlarından sayılan Niteliksiz Adam'dan ayrı düşünülemeyecek bir yazarın, Robert Musil'in prizmasından süzülmüşse bunca çarpıcı olabiliyor.
 
Yazarın da özellikle vurguladığı gibi Niteliksiz Adam'ını sürdürebilmesi için bir araya getirdiği bu sıradışı toplam, o büyük meyvenin tam bir çekirdeği olma özelliğini de taşıyor.
 (Arka Kapak)

 

Genç Törless

Robert Musil

İletişim Yayınevi, Ağustos 2000

Çeviri: Kamuran Şipal

 

Robert Musil, 20. yüzyılın en büyük romancılarından biri kabul edilir; adı genellikle Kafka, Proust ve Joyce'la birlikte anılır. Musil, ilk romanı Genç Törless'le uluslararası ün kazanmış, özgün romancı kişiliğiyle dikkat çekmiştir. Yazarın belki de en belirgin özelliği, 'modern' insanı bütün yönleriyle derinlemesine kavramak, açıklamak istemesi, okuru duygusallığa itmekten kaçınan bir tutum sergilemesidir. Roman, 'seçkin' ailelerin çocuklarının gittiği bir yatılı okulda okuyan 'Genç Törless'in duygusal ve düşünsel bocalamalarını konu alıyor. Büyüme sancıları, aileden kopuş, ev özlemi, boğucu okul ortamındaki yalnızlık, cinsellikle ilk tanışma, öğrenciler arası ilişkilere bakış, sorgulamalar... Bütün bunlar titiz ayrıntılarla işleniyor. Ustaca çizilen diğer kişilikler de onun olgunlaşma serüveninin berraklık kazanmasına yardımcı oluyor. Romanın kilit noktasını, Törless'in, öğrenciler arasında gittikçe ağırlaşan şiddet ilişkileriyle, insan ruhunun karanlık yüzüyle karşılaşması oluşturuyor. Bu yönüyle Genç Törless, Nazi dönemini çok önceden haber veren, adeta kehanet niteliği taşıyan etkileyici bir eser.
(Arka Kapak)

 

Üç Kadın

Robert Musil
Dost Kitabevi Yayınları, Nisan 2001

Çeviri: Zehra Aksu Yılmazer

Üç Kadın'da köylü kadını "Grigia"nın, aristokrat "Portekizli Kadın"ın ve tezgahtar kız "Tonka"nın yazgıları usta bir dille anlatılır. İlişkiye girdikleri erkekler için hem yabancı hem de aşinadır onlar.
 
Musil, ruhun labirentlerinde dolaşarak bu gerilimi o eşsiz diliyle anlatır. Çözülemeyen "öteki" (kadınlar) Musil'in peşinde olduğu içsel gerçekliğin bir anahtarıdır sadece.
(Arka Kapak)

 

Eserleri:

 

"Der junge Törless" = Genç Törless 1906

"Die Vereinigungen" = Birleşimler 1911

"Die Schwaermer" = Hayal Kuranlar 1921

"Die Portugiesin" = Portekizli Kadın 1923

“Drei Frauen" = Üç Kadın 1924

"Der Mann Ohne Eigenschaften" = Niteliksiz Adam 1930

"Über Die dummheit" = Konuşmalar 1937

"Der Deutsche Mensch Als Symptom" = Belirti olarak Alman İnsanı 1967